zondag 27 augustus 2017

Een eerste blik op Android Oreo en TalkBack

Op 21 augustus gaf Google Android O vrij aan het grote publiek, nou ja, groot, de versie is voorlopig eerst beschikbaar op sommige Nexus toestellen zoals de 5X en de Google Pixel telefoons. Tijd om te kijken wat deze versie de TalkBack gebruiker te bieden heeft.

eigen volumeregeling toegankelijkheids apps


De laatste jaren liftte TalkBack mee op de media volumeregelaar. Dus als je je muziek harder zette, ging het volume van TalkBack automatisch mee. Behalve dat dit vervelend was als je een zachte passage wilde beluisteren, waardoor TalkBack ineens ging schreeuwen, was dit ook lastig als je TalkBack juist niet kon verstaan omdat het achterliggende geluid te hard was. Vanaf Android Oreo kun je het volume van TalkBack onafhankelijk van het media volume regelen. Als TalkBack praat en je beweegt de volumeregelaar, dan pas je het toegankelijkheidsvolume aan i.p.v. een van de andere volumes (media, alarm of bellen). Mocht je, terwijl TalkBack praat, een ander volume willen aanpassen, dan kun je dit selecteren in het pop-up scherm dat verschijnt zodra je de volumeknop indrukt. Als je het belvolume wilt wijzigne heeft deze versie van Android de nijging om toch stiekem het toegankelijkheidsvolume aan te gaan passen, omdat, zodra je een volumeknop indrukt, TalkBack dit kenbaar wil maken en Android dan overschakelt op aanpassen van het toegankelijkheidsvolume.

Automatische taalherkenning in Google TTS


De Google TTS kan nu zelf herkennen welke taal een stuk tekst heeft. Vervolgens kan hij dan de stem voor die taal gebruiken om tekst uit te spreken. Dit werkt behoorlijk goed, dus b.v. in mijn twitter tijdlijn worden de Engelstalige tweets in het Engels voorgelezen, Af en toe denkt hij wel eens dat iets Duits of Spaans is terwijl het Nederlandse tekst is. Bij andere tts-en werkt deze taalwisseling nog niet, dus of het nu iets in Android O is, of in de Google TTS, is mij niet helemaal duidelijk.

Betere reactie op gebaren.


In mijn beleving reageert TalkBack nu veel beter op de complexere gebaren zoals beneden/recht voor het globale context menu. Waar ik vroeger moest bekennen dat mijn gebaren ook niet altijd herkend wrden, gaat dit in de nieuwe Android eigenlijk altijd goed.

Functie voor in- en uitschakelen toegankelijkheids service


Recente versies van TalkBack hadden de mogelijkheid om TB aan- en uit te zetten door de beide volumeknoppen tegelijk in te drukken. Deze functie is nu vervallen en vervangen dor een meer algemene functie, waarmee een toegankelijkheidsservice naar eigen keuze kan worden geactiveerd/gedeactiveerd. Welke service je wilt bedienen met de volumeknoppen, stel je in in instellingen->toegankelijkheid.

Wat nog meer?


  • Opstarttijd flink verkort. Mijn Nexus 5X start nu in 16 seconden op, was ongeveer 40.
  • Instellingen app is weer eens flink over de kop gehaald, andere indeling, maar b.v. ook meer informatie in het batterij gedeelte.






  • Dubbeltikken en alt+enter doen nu hetzelfde. In eerdere Android versies was dit niet zo, zodat sommige acties die wel via dubbeltikken werkten, niet via alt+enter te bedienen waren. Dit betekent o.a. dat het selecteren van berichten in de voorlaatste versie van Aquamil niet werkt, en dat in de laatste versie van de daisylezer app het selecteren van een boek om te lezen lastig is geworden. In Aquamil is dit probleem inmiddels opgelost, en ook voor de daisylezer zal dit ongetwijfeld gebeuren.
  • Caller ID lijkt terug. Wie er belt was sinds de laatste versies van TalkBack niet meer te horen, maar nu dus weer wel. Ik heb alleen de indruk dat TalkBack soms vergeet dit uit te spreken, dus of de functie echt helemaal terug is, weet ik niet zeker.


  • Nieuwe Android O functies


    Of nieuwe Android O funcnties zoals Smart tekst selection goed toegankelijk zijn met TalkBack, is mij nog niet duidelijk

    dinsdag 28 februari 2017

    Nieuwe app om geluiden aan telefoon events te koppelen.

    Er is een nieuwe app, audex genaamd, die als doel heeft de geluiden die TalkBack geeft te vervangen door een serie alternatieve geluiden. Daarnaast voegt hij geluiden toe aan events waar TalkBack momenteel geen geluid voor heeft. De Play Store link voor de app is:
    https://play.google.com/store/apps/details?id=in.delight.Audex
    De app is net alst TalkBack een service die je aanzet in het toegankelijkheidsmenu van de telefoon. Voordat je dit doet, kun je de audex app openen om vertrouwd te raken met de geluiden die de service kan produceren. Onder events worden gebeurtenissen als het aanraken, loslaten,vegen, tikken en dergelijke verstaan, mnaar ook het aan/loskoppelen van de lader. De geluiden gaan dwars door die van TalkBack heen, dus als je de audex geluiden wilt gebruiken, is het handig om de geluiden van TalkBack uit te zetten.
    Behalve de events waarvoor audex geluiden geeft, kun je ook het volume van audex instellen, zodat je de verhouding tussen spraak en geluid kunt regelen. Er worden standaard twee geluidsschema's meegeleverd, waarvan er 1 nogal op de geluiden van de iPhone lijkt.Omdat de service niets met TalkBack te maken heeft, kun je ook gebruik maken van Audex als je helemaal geen spraak gebruikt. De app kan dan handig zijn om te bepalen of het scherm reageert zoals je had verwacht.
    Het enige echte nadeel dat ik zie ten opzichte van de standaard geluiden van TalkBack, is dat tijdens het scrollen bij TalkBack de toonhoogte varieert, terwijl dit bij Audex niet het geval is. Dit kan ook niet, omdat Audex geen kennis heeft van het document dat gelezen wordt. De meegeleverde geluiden zijn leuk, en omdat het zelf maken van schema's niet erg moeilijk is, zullen er binnenkort wel wat extra geluidschema's te downloaden zijn.

    woensdag 21 december 2016

    Twee nieuwe TalkBack versies

    Twee nieuwe TalkBack versies

    Onlangs zijn van TalkBack twee versies verschenen:
    • TalkBack 5.0.7 voor Android 5.0 en lager
    • TalkBack 5.1.0 voor Android 5.1 en hoger.
    Hiermee komt een eind aan de jarenlange gewoonte van Google om één TalkBack voor alle Android versies uit te brengen. Volgens Google werd het onmogelijk om het gefragmenteerde Android landschap met één alles omvattende TalkBack te blijven bedienen. Alle ontwikkelingen aan TalkBack zullen vanaf nu geconcentreerd zijn op Android 5.1 en hoger. TalkBack 5.0.7 zal alleen nog updates krijgen als blijkt dat er ernstige, oplosbare fouten in zitten.

    Hoe bepaal ik welke versie ik moet hebben?


    Daar hoef je gelukkig zelfniet over na te denken. De Play Store app op je telefoon bepaalt zelf welke versie je telefoon aan kan en zal deze installeren.

    Wat is er nieuw in 5.1


    • Als een web pagina met Chrome wordt geladen, wordt nu bijgehouden hoe ver het laden is. Dit percentage wordt regelmatig uitgesproken.
    • Geselecteerde tekst wordt nu voorgelezen.
    • Dubbeltikken op een invoerveld zal de cursor nu naar het eind van dat veld verplaatsen.
    • TalkBack zal voorkomen dat het scherm vergrendelt, zolang er tekst wordt voorgelezen.
    • Op toestellen met Android 5.1 en 6.0 zal TalkBack proberen zijn volume aan te passen aan dat van het telefoongesprek.
    • Verbeteringen aan "van bovenaf lezen" en "vanaf volgende item lezen".
    • Geen foutmeldingen meer over scherm overlays als het scherm in gedimde toestand wordt gebruikt
    • Scrollen door lange lijsten is verbeterd
    • Als een dialoogvenster opent, wordt de leesmodus tijdelijk teruggezet naar standaard, zodat het venster makkelijk te lezen is.
    • Het Standaard toetsenbord zal vanaf nu als default worden ingesteld voor nieuwe gebruikers. Tot nu toe was dit de klassieke versie. Aan bestaande voorkeuren wordt niets veranderd.
    • Het snelle instellingen menu kan nu aan een gebaar worden gekoppeld.
    • CTRL+ALT+spatie opent het "speciale acties"menu voor het geselecteerde onderdeel, mits aanwezig.
    • Alle niet toegewezen toetscombinaties worden nu direct naar Android doorgestuurd.

    Wat vind ik ervan?


    Het meest gelukkig word ik van de functie die het scherm ontgrendeld houdt, zolang TalkBack voorleest. Deze functie werkt ook op het vergrendelscherm, waardoor lange meldingen nu in hun geheel worden voorgelezen, in plaats van dat je, net als het interessant werd, ineens "scherm vergrendeld" hoorde. Ook het scrollen in twitter of de NOS app is verbeterd, zoals beloofd. Het voorlezen van het percentage tijdens het laden blijkt ook erg handig te zijn.

    maandag 29 augustus 2016

    Android 7.0. Wat is er nieuw?

    Een nieuwe Android versie.


    Op 22 augustus kondigde Google de definitieve versie aan van Android 7.0 (Nougat). Deze versie bevat een aantal nieuwe functies, waarover je o.a. kunt lezen op Android Planet. Net als bij eerdere versies concentreer ik mij hier op de manier waarop TalkBack met de nieuwe mogelijkheden omgaat, en op wat er is veranderd in TalkBack zelf.

    Twee programmaś op één scherm.


    In Android 7 kunnen twee programmaś op één scherm worden getoond. Je kunt hierbij kiezen voor twee apps boven elkaar in portret modus, of twee naast elkaar in landschap modus. Fabrikanten als Samsung hadden deze functie al eerder, maar TalkBack kon niet overweg met de implementatie van Samsung. In Android 7 is de functie prima te gebruiken met TalkBack. Je activeert de functie door de overzicht knop rechts onderaan het scherm lang ingedrukt te houden. Met TalkBack is dat dus twee keer aantikken en de tweede keer vasthouden. Dit doe je terwijl je een programma hebt geopend, b.v. mail. Na enige tijd zal TalkBack iets als: "overzicht knop lang ingedrukt zeggen", gevolgd door de melding dat mail is verschoven naar de bovenkant van het scherm en dat overzicht aan de onderkant van het scherm staat.
    Tik je nu op de onderste helft van het scherm, dan kun je door de eerder geopende programmaś bladeren en er één selecteren. Als je deze dubbeltikt, zal dat programma in de onderste helft van het scherm worden geopend. Je kunt nu beide apps gebruiken alsof ze het hele scherm tot hun beschikking hebben. Tik je opnieuw op de overzicht knop, dan kun je een nieuwe app kiezen voor de onderste helft van het scherm. Hoe je een nieuwe app voor de bovenste helft selecteert, is mij nog niet duidelijk, tenminste niet zonder de modus eerst te verlaten. Dit doe je door de overzichtknop weer lang ingedrukt te houden

    Snelle instellingen


    Als je het meldingenscherm opent door vanaf boven met twee vingers naar beneden te vegen, wordt de bovenste regel gevuld met een paar direct aan te passen instellingen. Standaard zijn dit WiFi, Blue Tooth, zaklamp, helderheid en misschien nog één. . Met de laatste optie van deze regel open je het volledige snelle instellingen scherm. Hier vind je nog opties als vliegtuig modus en accu spaarstand. De laatste optie van dit scherm is "Volgorde snelle instellingen bewerken" en daar wordt het interessant. Als je deze optie aantikt, zie je alle opties die tot nu toe in je snelle instellingenmenu staan. Als je op een item clickt, kun je kiezen of je het uit het menu wilt verwijderen, of de positie wilt aanpassen. Wat de eerste optie doet, zal niemand verbazen. De tweede optie biedt je een lijst met beschikbare posities, waar je het item naartoe kunt verplaatsen. Als je een positie kist, wordt het item gewisseld met het item dat op de gekozen positie stond. Dus, wil je vliegtuig modus op positie 1 hebben, dan selecteer je positie 1. Als BlueTooth tot nu toe op positie 1 stond, wordt deze verschoven naar de oude positie van vliegtuig modus.
    De items op positie 1 t/m 5 verschijnen in de regel boven het meldingenscherm, dus door veelgebruikte instellingen op één van deze posities te zetten, kun je zorgen dat je ze extra snel kunt benaderen.
    TalkBack werkt perfect met het bewerkingscherm voor snelle instellingen.

    Meldingenscherm


    Eigenlijk zijn er twee meldingenschermen: het ontgrendelscherm dat je krijgt voordat je de telefoon kunt gebruiken, en het meldingenscherm dat je krijgt als je de bovenste regel met twee vingers naar beneden trekt. Android 7.0 bundelt meldingen die bij elkaar horen in één regel, die kan worden uitgevouwen als je er meer over wilt weten. Als WhatsApp b.v. meldt dat er 19 berichten in 5 chats zijn, dan kun je op de uitvouwen knop drukken (TalkBack), waarna je de 5 chats te zien krijgt waar het over gaat. Click je vervolgens op de "uitvouwen" knop van zo'n chat, dat krijg je de optie om direct te beantwoorden. Wat voor opties apps beschikbaar stellen, mogen de makers zelf bedenken. Antwoorden is er één, maar en app als Forza biedt de optie om verdere meldingen voor een bepaalde wedstrijd achterwege te laten.
    Het met twee vingers wegvegen van een melding, werkt m.i. nog steeds niet betrouwbaar. Je weet nooit zeker welke melding je zojuist om zeep hebt gebracht.
    Als je lang op een melding drukt (dubbeltik en vasthouden), kom je in een instellingenscherm voor meldingen van deze app. Hier kun je ze permanent uitzetten, alleen geluid uitzetten, of ze helemaal aanzetten.

    Instellingen app


    In de vorige versie van Android werd een zoekoptie voor instellingen geïntroduceerd. Android 7 introduceert suggesties. Deze staan tussen het zoekvak en de echte instellingen in. Zo stelt hij voor om nog een email account toe te voegen, of een niet-storen planning aan te maken. Verder staat nu bij de meeste instellingen op het hoofdscherm al wat je er waarschijnlijk over wilt weten. Dus bij batterij staat het huidige niveau, bij mobiele data het gebruik tot nu toe, of bij datum en tijd de huidige tijd en GMT offset. In het verleden moest je een instelling altijd activeren voordat je er iets over te weten kon komen, nu dus niet meer.

    Snel tussen twee programmaś wisselen.


    Er is nu een optie om snel tussen de laatste twee gebruikte apps te wisselen. Dit doe je door de overzicht knop twee keer (2x dubbeltikken met TalkBack aan), in te drukken.

    TalkBack


    TalkBack heeft een aantal functies die alleen werken in Android 7. Zo is er een toetsenbord commando om tussen de twee open programmaś te wisselen als gesplitst scherm aan staat. Dit doe je met ctrl+alt+pijl omhoog of omlaag. In gesplitst scherm stand, heeft de scheidingsbalk tussen de 2 apps een eigen set TalkBack acties, waarmee je kunt bepalen of de apps in 50-50, 30-70, 70-30, of 100-0/0-100 verhouding op het scherm staan. Schuifbalken zoals volume, kunnen nu in stappen van 5% worden verschoven als de volumeknop wordt gebruikt. In eerdere versies was dit 20%. De lengte van wachtwoordvelden wordt nu uitgesproken. In een raster, b.v. de apps lijst, meldt TalkBack het aantal rijen en kolommen. Bij lagere Android versies meldt hij allen dat je in een raster bent.

    Conclusie


    Eerdere nieuwe Android versies brachten wel eens negatieve verrassingen met zich mee, zoals het onbruikbaar worden van functies die daarvoor prima werkten. Bij Android 7 zie ik daar niets van. Alles werkt minstens zo goed als in Android 5.1 en 6, en alle nieuwe functies die ik heb gezien zijn direct en volledig met TalkBack te gebruiken.

    dinsdag 2 augustus 2016

    Toetsenbord en TalkBack: het wordt weer wat

    Inleiding


    Lang, lang geleden, toen nog niet zeker was dat de telefoons die alleen maar een glasplaat aan de voorkant hebben de wereld zouden overnemen, hadden veel Android telefoons een toetsenbord en een cursorblok of joystick, dat naast het aanraakscherm gebruikt kon worden. Om vroege versies van TalkBack te kunnen gebruiken, had je zo'n soort telefoon nodig. De HTC Desire Z was meen ik zo'n toestel. Sinds Android 4.0 zie je bijna geen telefoons met toetsenbord meer, en ook TalkBack was vergeten dat het ooit van een toetsenbord afhankelijk was, waardoor het nauwelijks zin had om een Android telefoon te gebruiken met een BlueTooth toetsenbord. Gelukkig is in de laatste TalkBack versies weer aandacht besteed aan toetsenbord gebruikers, zodat bijna alle TalkBack handelingen nu weer met het toetsenbord kunnen worden uitgevoerd. Ik ga er hierbij van uit dat je TalkBack 4.5 of hoger gebruikt

    Classic en Standaard modus


    TalkBack commando's worden ingegeven dooreen combinatie van letters of cursortoetsen in combinatie met alt, alt+ctrl of alt+ctrl+shift. Er zijn standaard 2 toetsenbordindelingen: klassiek en standaard. Klassiek is de indeling die tot TalkBack 4.5 de standaard was, en waar maar een beperkte set van TalkBack commando's in was ondergebracht. Sinds TalkBack 4.5 is de standaard layout togevoegd, die in de meeste gevallen eenvoudigere toetscombinaties bevat, maar vooral meer TalkBack commando's ondersteunt. Net als de gebaren van TalkBack op het aanraakscherm, kun je de toetscombinaties zelf veranderen als je een bepaalde keuze niet handig vindt, of wanneer je een niet toegewezen functie toch aan een toets wilt koppelen. Het kiezen van de toetsenbord layout doe je in het TalkBack instellingen menu, dat je sinds de laatste TalkBack versies kunt bereiken via het globale context menu. (alt+spatie in de standaard layout).. Onder het kopje overig vind je ook de optie om de toetscombinaties aan te passen. Deze lijst is ook een handige naslaglijst als je niet meer weet welke aanslag ook weer waarvoor bedoeld was. Vanaf TalkBack 5.0 zijn de hints die TalkBack uitspreekt afhankelijk van de laatstgebruikte invoermethode. Als je dus met het toetsenbord navigeert, zal hij niet meer adviseren om dubbel te tikken, maar om alt+enter in te drukken.

    Veel gebruikte aanslagen


    Ik ga hier uit van de standaard indeling.
    • Volgend item: alt+rechts
    • Vorig item: alt+links
    • Eerste item in gebied: ctrl+alt+links
    • Laatste item in gebied: ctrl+alt+rechts.
    • Activeer onderdeel: alt+enter.
    • Druk onderdeel lang in: alt+shift+enter.
    • globaal context menu: alt+spatie
    • Lokaal context menu: alt+shift+spatie
    • Naar home scherm: ctrl+alt+h
    • Naar statusbalk: ctrl+alt+n
    En zo zou ik er nog zo'n 70 kunnen opnoemen. Er zijn toetsen om een gebied hoger of lager te gaan (statusbalk, hoofdscherm, onderste balk), een woord of teken naar links of rechts, en natuurlijk één om TalkBack te onderbreken en herstarten.

    Toepassingen


    Een paar dingen waar ik tegenaan dacht te lopen, bleken al te zijn voorzien voordat ik ze als een probleem kon melden. In de telefoon app, kun je b.v. direct naar de zwevende toetsenbord knop door ctrl+alt+rechts. In de agenda werkt dit niet om een nieuwe afspraak te maken, maar daar hebben de makers ietst op gevonden: ctrl+n start een nieuwe afspraak. Een tegenvaller is Google messanger, die niet lijkt te reageren op alt+enter als dubbeltik. Deze app moet je dus nog deels met het scherm bedienen.

    Conclusie


    Het heeft even geduurd, maar de makers van TalkBack zien weer het belang van een toetsenbord. Hierdoor kan ik de telefoon als het zo uitkomt bedienen zonder het scherm aan te hoeven raken. Ik ben blij met deze ontwikkeling. Ook mooi is dat de makers van b.v. de agenda weer sneltoetsen in de app inbouwen. Alleen Messanger mag wel wat aandacht krijgen van Google. Wat ik ook niet helemaal begrijp, is waarom Google ChromeVox op de ChromeBook en TalkBack op Android niet ongeveer dezelfde sneltoetsen geeft.

    zaterdag 9 juli 2016

    TalkBack 5.0 eerste beta versie.

    Nieuwe versie TalkBack


    voor hen die zich hebben aangemeld voor de beta's van TalkBack, is er een nieuwe versie beschikbaar met versienummer 5.0.3.0.. Ik denk dat de belangrijkste reden voor het ophogen van het versienummer de ondersteuning van Android N is, niet zo zeer de nieuwe functies, want die zaten al in 4.5, waarover ik tot mijn schande nog niets geschreven heb.

    Wat is er nieuw voor niet-N gebruikers


    Nieuw in 5.0.3 is wél de optie om de laatste uiting van TalkBack naar het klembord te kopiëren, zodat hij ergens anders geplakt kan worden. Deze optie vind je in het globale context menu (standaard naar beneden en naar rechts, of alt+spatie als je een BT toetsenbord gebruikt.
    Ook een optie om de extra acties die aan een knop kunnen hangen snel te bereiken, is volgens mij nieuw. Dit zijn acties die je kunt bereiken door een knop lang in te drukken. Je kunt nu een gebaar toewijzen aan de extra functies functie, zodat je b.v. in Inbox snel een bericht kunt snoozen of verwijderen. Verder wordt gezegd dat de optie om het beller ID uit te spreken is geschrapt, maar daar merk ik weinig van, want bij ieder gesprek meldt hij keurig van wie het komt. Scrollen in lijsten zou betrouwbaarder moeten zijn, maar daar was ik al een tijdje tevreden over. Dit kan komen doordat ik op mijn Nexus 5X al een paar maanden Android N draai en dus in sommige opzichten wat verwend ben graakt.
    Hints worden nu aangepast aan de invoer methode die je gebruikt, dus als je een toetsenbord gebruikt, hoor je druk op alt+shift+enter om te activeren, terwijl als je het scherm gebruikt, je iets als "dubbeltik om te activeren"hoort.

    Android N


    Over functies specifiek voor N(ougat) wordt nog niets gezegd, maar de tekst wekt de suggestie dat er een paar N-specifieke functies zijn.

    vrijdag 22 januari 2016

    Nieuwe ING betalen app verbetert TalkBack onddersteuning

    De ING betalen app, waarmee je je telefoon kunt gebruiken om contactloos te betalen, heeft onlangs een update gekregen. Eén van de verbeteringen is dat nu duidelijk wordt aangegeven wanneer de eerste pincode is ingetypt. Na het vierde cijfer meldt de app dat de pincode nogmaals moet worden ingegeven. Wat mij betreft was dit het belangrijkste verbeterpunt voor de verdr prima werkende app.